پرتال روانشناسی | سبک زندگی و مرکز خرید

banner ads banner ads banner ads

تاب آوردها چه ویژگی هایی دارند؟

تاب آوردن در شرایط سخت نوعی مهارت است. افراد تاب آور خصوصیات ویژه ای دارند که اغلب در شرایط سخت دیده می شود. تحمل این افراد بسیار بالاست آن ها با همه جور موقعیتی خود را وفق داده و از سازگاری بالایی برخوردار هستند. در ادامه با ویژگی های این افراد آشنا خواهید شد.
 

در روان شناسي مثبت گرا به جاي پرداختن به ناهنجاري ها و اختلال ها، بر توجه بيشتر به توانمندي ها و استعدادهاي انسان تاکيد دارد. اين رويکرد مثبت گرا هدف نهايي خود را شناسايي شيوه هايي براي حل مشکل مي داند که بهتر زيستن و شادکامي انسان را در پي دارد.
 
 تاب آوری (resiliency) به معنای توانایی مقابله کردن با مشکلات و شرایط سخت زندگی، تعدیل کردن آن شـــرایط و بیرون آمدن از بحران بدون آسیب رساندن به خود یا دیگری است.

واژه تاب‌آوری را می‌توان توانایی بیرون آمدن از شرایط سخت یا تعدیل آن، تعریف کرد. در واقع تاب‌آوری ظرفیت افراد برای سالم ماندن ، مقاومت و تحمل شرایط سخت و پر خطر است که فرد نه تنها بر آن شرایط دشوار فایق می آید بلکه طی آن و با وجود آن، قوی تر نیز می‌شود. تاب‌آوری درباره کسانی به کار می رود که در معرض خطر قرار می گیرند ولی دچار اختلال نمی‌شوند از این رو شاید بتوان نتیجه‌گرفت که مواجه شدن با خطر، شرط لازم برای کسب تاب آوری است اما شرط کافی نیست. عوامل تاب‌آور باعث می‌شود فرد در شرایط دشوار و با وجود عوامل خطرزا، ظرفیت‌های خود را در دست یابی به موفقیت و رشد کشف کند و از این چالش و آزمون به عنوان فرصتی برای توانمند کردن خود بهره جوید.


روان شناسان معتقدند افراد تاب آور پس از وقوع یک اتفاق سخت و ناگوار سریع تر از دیگران خود را پیدا می کنند و به روال عادی زندگی بازمی گردند. تغییرات ناگهانی زندگی، بلایای طبیعی، مرگ عزیزان، شکســـت عاطفی، از دست دادن شغل، شکست تحصیلی، مالی و نظیر آن، همه نمونه هایی است که می تواند در زندگی بحران ایجاد کند؛ اما فرورفتن در بحران یا عبور ســـالم از آن در گرو آن اســـت که چقدر تاب آوریم و از چه مهارت هایی برخوردار هستیم.

انجمن روانشناسی آمریکا بیان کرده، فرهنگ جامعه‌ یک فرد ممکن است با نحوه‌ مقابله او با مسائل و مشکلات ارتباط داشته باشد. در واقع مهارت تاب آوری وابسته به فرهنگ است. برای مثال، میزان و کیفیت برقراری ارتباط افراد با دیگران در هر فرهنگی متفاوت است و چنین مسائلی می تواند بر روی این مهارت و شکل آن در هر جامعه‌ای تاثیر بگذارد. اگرچه برخی ویژگی ها و خصوصیات افراد تاب آور وابســـته به خلق وخوی اولیه و روش تربیتی آنهاست ولی تاب آوری را می توان آموخت.


افراد تاب آور چه ویژگی هایی دارند؟
(Characteristics of Resilient People)

همان گونه که تا اینجا متـوجه شده اید؛ افــراد تاب آور دارای مهارت هایی هســـتند که در شرایط بحرانی با رفتارهای خاص خود از سایرین متمایز می شوند. این ها تحت هر شرایطی آرامش خود را حفظ کرده و اوضاع را جمع وجور می کنند، به جای آنکه پشت مشکلات پنهان شوند یا مشکل را پنهان کنند و یا لب به شکایت از زمین و زمان بگشایند، با مشکلات مواجه شـــده، و اگر راه حلی برای آن باشد آنرا می یابند، وگرنه خود را برای پذیرش آن آماده می کنند. افراد تاب آور با حفظ آرامش اولیه در خود، مسائل را با نگاه واقع بینانه ارزیابی می کنند، نه خوش بینی غیرواقـع بینانه دارند و نه بــدبینی غیــرواقع بینانه. آنها درد عمیق حاصل از یک واقعه را کاملا درک می کنند؛ پس بی احساس و یا خوش خیال نیستند. اما می دانند که نباید در روند جاری زندگی ایستاد؛ بلکه باید جاری شد و حرکت کرد؛ درست مثل خود زندگی. بـــرای آنکه بتوانیم تـــاب آوری را در خود پرورش دهیم، لازم است با چند ویژگی کلیدی افراد دارای آن بیشتر آشنا شویم:


۱- افراد تاب آور از خودآگاهی بالایی برخوردارند
این افراد نسبت به ویژگی های خود کاملا واقف اند. احساســات، افکار، رفتار، ویژگی های مثبت و منفی، نقاط قوت و ضعف خود را می شناسند و بر مدیریت هیجانات خود تسلط دارند؛ یعنی می دانند احساساتی نظیر خشم، اضطراب و غم را چگونه با شیوه های سالم مدیریت کنند، پس حواسشـــان جمع است و برخود تسلط دارند.
 
افراد تاب آور از موقعیتی که در آن قرار دارند، واکنش­‌های هیجانی خود و رفتارهای افرادی که اطراف آنها هستند آگاهی دارند. به منظور مدیریت احساسات، ضروری است تا علت آن و چرایی آن را بدانیم. افراد تاب ­آور با آگاهی از شرایط خود می­‌توانند کنترل خود بر موقعیت را حفظ کنند و به راه­‌هایی برای رفع مشکل فکر کنند.
 
اگر بخواهید در این خصوصیت به خودتان از صفر تا ده نمره دهید، به نظرتان چه نمره ای می گیرید؟
آیا لازم می دانید روی این ویژگی بیشتر کار کنید؟
 
۲- افراد تاب آور مهارت حل مسئله قوی دارند.
مهارت حل مســـئله، یک مهارت اصلی و ضروری است. زمانی که یک بحران اتفاق می افتد، افراد تاب آور قادرند راه حل های مناســـبی انتخاب کنند تا به نتایج مناسب برسند. آنها قادرند با درک همه جانبه از مشکل و دیدن موضوع از زوایای مختلف، راه حل های خلاقانه ای کشف کنند و با تحلیل عمیق از پیامد های هر راه حل، بهترین آن را انتخاب کنند. آنها قادرند بین مســـائل حل شــدنی و حل نــــاشدنی تمایز قائل شوند. برای حل شدنی ها راه حل پیدا کنند و حل ناشدنی هارا با نگاه واقع بینانه بپذیرند و زندگی را ادامه دهند.
اگر بخواهید در این خصوصیت به خودتان از صفر تا ده نمره دهید، به نظرتان چه نمره ای می گیرید؟
آیا لازم می دانید روی این ویژگی بیشتر کار کنید؟
 
۳- افراد تاب آور روابط اجتماعی قوی دارند.
وقتی درحال جدال با مشکلی هستیم، این خیلی مهم اســـت افرادی را در اطرافمان داشته باشیم که بتوانیم برروی حمایتشان حساب کنیم. صحبت کردن درباره مشکلات شـــاید یکی از ساده ترین روش های تخلیه هیجانات باشد که بســـیار هم ضرورت دارد. علاوه براین، حضور افراد در کنارمان موجب می شود که گاهی باری از دوش مـــا بردارند و درد موجود کمی سبک تر شود. دوســـتان دور و نزدیک، افراد خانواده، گروه های دوســـتی همکاران و حمایت های از راه دور همگی منابع مهم حمایت های اجتماعی اند که نقش به سزایی در کمک به عبور از بحران دارند. افراد تاب آور معمولاً دوستان خوب زیادی دارند. زمانی که شما در حال دست و پنجه نرم کردن با مشکلات هستید بودن افرادی که از شما حمایت کنند ضروری است. گفتگو در مورد چالش­‌هایی که با آنها مواجهه هستید می­‌تواند راه مناسبی برای بدست آوردن دیدگاه
تـــاب آوری را یاد بگیریم، درغیـراینصورت با وجود همه تــوانمندی هایمان در زندگـــی عقــب می مانیم و سردرگم.
مناسب برای حل آن باشد، یا اینکه باعث تخلیه هیجانات شما می­‌شود. دوستان، خانواده، همکاران، و گروه‌­های حمایتی آن­لاین می‌­توانند منابع بالقوه‌ تماس اجتماعی باشند.
 
شما روابط اجتماعی خود را چگونه توصیف می کنید و از صفر تا ده چه نمره ای به آن می دهید؟
آیا لازم است روابط اجتماعی خود را ارتقا ببخشید؟

۴- افراد تاب آور احساس کنترل بر زندگی خود دارند
آیا خود را فردی می دانید که بر زندگی اش تسلط دارد یا دیگران را ســـرزنش می کنید که زندگی شما را چنین و چنان کرده اند؟ به طور کلی افراد تاب آور به چیزی اعتقاد دارند که روان شناســـان آن را «مکان کنترل درونی» نام گذاری کرده انـــد. به عبارتی آنان اعتقــــاد دارند پیامد های زندگی شـــان حاصل عملکرد مستقیم خود آنهاست و تقصیر هیچ چیز یا هیچ کس دیگری نیست، البته آنها به این نکته توجه دارند کـــه چیزهایی نظیر بلایای طبیعی یا مرگ عزیزان و مواردی نظیر اینها، مربوط به عملکرد کسی نیست، پس قادرند بین آنچه در کنترل خودشان است و آنچه نیست تفـــاوت قائل شوند. به طور مثال مرگ یک عزیز در دســـت ما نیست ولی اگر فرد به خاطر سوگواری طولانی شکست تحصیلی بخورد یا شغل خود را از دست بدهد، دیگر این نتیجه، محصول رفتار خود اوست.
اگر بخواهید در این خصوصیت به خودتان از صفر تا ده نمره دهید، به نظرتان چه نمره ای می گیرید؟
یا لازم می دانید روی این ویژگی بیشتر کار کنید؟
 
۵- افراد تاب آور درنهایت خود را یک برنـــده می بینند، نه بازنده.
وقتی درحال دست و پنجه نرم کردن با یک بحران واقعی هسـتیم، خیلی مهم است که خود را همانند یک فرد پیروز ببینیم. از فکرکردن مانند یک قربانی جـــدا پرهیز کنید، چرا که این ایده، قدرت خلاقیت و حل مسئله را از ما می گیرد و ما به یک فرد منفعل و غیراثرگذار تبدیل می شویم، فردی که دست روی دست گذاشته تا زمین و زمان برایش تصمیم بگیرند. درست اســـت که بعضی موقعیت ها گریزناپذیر و غیرقابل اجتناب اند ولی باید همچنان برنتایج مثبت به دست آمده تمرکز کرد.
اگر بخواهید در این خصوصیت به خودتان از صفر تا ده نمره دهید، به نظرتان چه نمره ای می گیرید؟
آیا لازم است روی این ویژگی کار کنید؟

 
۶- افراد تاب آور قادرند از دیگران کمک بگیرند.
گرچه قدرتمند بودن بخشی از تاب آوری است اما انسانیم نه “ابر بشر” یا “ابر نیرو”. پس لازم اســـت بدانیم در چه مواقعی بهتر است تقاضای کمک کنیم. افراد تاب آور وقتی می بینند که به تنهایی قادر به حل مســـئله نیستند بدون خجالت و شرم از روان شناســـان و مشـــاوران متخصـــص در زمینه مشکلاتشان کمک می گیرند.

سایر منابع بالقوه حمایتی و کمک کننده
کتاب ها و منابع علمی: می توانید درباره افرادی که تجربه مشـــابه شما را داشته اند و برآن غلبه کرده اند، مطالعه کنید و یا درباره شیوه حل مشکل فعلی خود بیشتر بخوانید و بدانید.
شبکه های حمایتی آنلاین: عضویت در شبکه های معتبر و قانونی، که اعضا با مشکلات یکسان در آن عضو هستند، می تواند گاهی کمک کننده باشد.
گروه های حمایتی: حضور در جمع گروه های حمایتی روش مناســـبی بـــرای گفتگو در مورد چالش هـــای پیش رو و یافتن افرادی است که شاید برای حمایت آماده باشند.
 
اگر بخواهید در این خصوصیت به خودتان از صفر تا ده نمره دهید، به نظرتان چه نمره ای می گیرید؟
آیا لازم است از دیگران بیشتر کمک بگیرید؟


روش های ایجاد تاب آوری در خود

روابط خود را گسترش دهید
روابط خود را با اعضای خانواده، فامیل، دوستان یا سایرین گسترش دهید و مستحکم کنید. دریافت کمک و حمایت از کسانی که به فرد علاقه مندند و به سخنان شان گوش می‌دهند، تاب‌آوری را تقویت می‌کند.

به سوی هدف‌های خود حرکت کنید
به جای تمرکز بر تکالیفی که به نظر غیرقابل دسترسی هستند به سمت اهداف واقعی حرکت کنید. از خود بپرسید «امروز چه کاری می‌توانم انجام دهم که به حرکت من در مسیری که می خواهم طی کنم، کمک می کند».

به فرصت‌ها به عنوان موقعیتی برای یافتن خود نگاه کنید
بسیاری از افراد در حالی که رویدادهای ناگوار و شرایط سخت را تجربه کرده اند، گزارش هایی از داشتن احساس خودارزشمندی فزاینده و معنویت رشد یافته را بیان کرده اند.

چشم انداز امیدوارانه را برای خود حفظ کنید
چشم اندازی خوش بینانه شما را قادر می‌سازد انتظار وقایع خوب را در زندگی داشته باشید و به جای نگرانی از آن چه از آن می ترسید، سعی کنید آن چه را که دوست دارید و می‌خواهید، تصور کنید. اعتقاد به آینده بهتر، احساس امید و هدفمندی و باور به این که می‌توانید زندگی و آینده خود را کنترل کنید، تاب آوری شما را به نحو شگفت انگیزی ارتقا می دهد.

تغییر را به عنوان بخش جدایی ناپذیری از زندگی بپذیرید
پذیرفتن رویدادهایی که نمی‌توان آن‌ ها را تغییر داد، به شما کمک می کند تا بر رویدادهایی که قابل تغییرهستند، تمرکز کنید.

خود را به عنوان فردی ارزشمند و قابل احترام و توانمند بشناسید
بی قید و شرط دوست داشتن و سعی در شناخت نقاط مثبت خود و پرورش دادن آن‌ها و از طرف دیگر شناخت نقاط ضعف خود و کتمان نکردن آن‌ها دو فایده برای شما دارد. اول این که می توانید با شناخت درست نقاط ضعف خود و با واقع بینی، آن ها را برطرف کنید. دوم این که اگر این ضعف ها قابل برطرف کردن نیستند، با پذیرش و کنار آمدن با آن ها اعتماد به نفس، خود ارزشمندی و در نهایت سلامت روان خود را افزایش دهید.

احساس کفایت اجتماعی را در خود پرورش دهید
مهارت‌ها و راهبردهای اجتماعی شامل مهارت‌های گفت و گو، جرات‌مندی و شنیدن صدای دیگران و احترام گذاشتن به احساسات و عقاید دیگران را در خود پرورش دهیدو با دیگران همدل شوید. برقراری رابطه توام با احترام متقابل و با دیگران موجب به هم پیوستگی اجتماعی یعنی احساس تعلق به افراد، گروه‌ها و نهادهای اجتماعی می شود و تاب آوری شما را در برابر دشواری ها افزایش می دهد.

 

صحبت پایانی با والدین
به نوجوانان و جوانان اجازه دهید در شرایط دشوار قرار گیرند. تاب آوری خود به خود ایجاد نمی‌شود مگر این که فرد در موقعیت دشوار و ناخوشایندی قرار گیرد تا برای رهایی از آن یا صدمه پذیری کمتر، حداکثر تلاش را برای کشف و بهره گیری از عوامل محافظت کننده فردی و محیطی بالقوه به کار گیرد. بنابراین از این که فرزندتان در شرایط سخت قرار گیرد، نترسید. اجازه بدهید زندگی را تجربه کند. آن ها به زودی باید به شکل کاملا مستقل از پس زندگی شان برآیند.

نشر  : روانشناسی برتر
محبوب کن - فیس نما

دیدگاه ارسال شده است

نمایش / مخفی کردن دیدگاه ها

Code Center